Coleophora vacciniella Herrich-Schäffer, 1861

Lepidoptera, Coleophoridae

uit Toll (1962a)

Coleophora vacciniella case

from Toll (1962a)

Vaccinium vitis-idaea, België, prov. Luik, Hoge Venen; © Steve Wullaert

Coleophora vacciniella: case on Vaccinium vitis-idaea

Vaccinium vitis-idaea, Belgium, prov. Liège, High Fenns; © Steve Wullaert

rugzijde

Coleophora vacciniella: case on Vaccinium vitis-idaea

dorsal view

zak De larve maakt een blaasmijn, en knipt vervolgens het uitgemijnde deel van het blad los om er het eerste deel van de zak van te maken. De uitsnede is ovaal, niet rond, zoals bij Incurvaria's. Nadien maakt de larve gebruikt een, soms meer mijnen om daarmee de zak te vergroten. De complete zak is een samengestelde bladzak, 8-14 mm lang, bruin of zwartig. De mondhoek bedraagt 40°-55°, en de mondrand is ietwat omgezet (Toll, 1962a).

Op Vaccinium vitis-idaea is verwarring mogelijk met Coleophora idaeella. Een verschil is dan dat vacciniella bovenop het blad mineert, terwijl idaeella onder het blad leeft (Itämies & Tabell, 1991a; Tabell in litt., 2009).

Voordat de larve de uitsnede gemaakt heeft lijkt de mijn nogal op die van een Incurvaria. Een goed onderscheid is dan dat Incurvaria's het ei met een legboor ín het bladweefsel afzetten, terwijl Coleophora's het ei buitenop het blad plaatsen. Het ei van vacciniella is zwart, heeft de vorm van een tulband-cake, en wordt afgezet aan de bladonderzijde (Dziurzynski, 1958a).

case The larva makes a blotch mine, then cuts the mined part out of the leaf and uses it to make its first case. The excision is oval, not round, as when made by an Incurvaria. At a later stage another, rarely more, mines are excised to enlarge the case. The final case is a composite leaf case, 8-14 mm long, brown or blackish. The mouth angle is 40-55°, the rim of the mouth is somewhat flared (Toll, 1962a).

On Vaccinium vitis-idaea confusion is possible with Coleophora idaeella. A difference then is that vacciniella mines on top of the leaf, while idaeella sits under the leaf (Itämies & Tabell, 1991a; Tabell in litt., 2009).

Before the excision is made, the blotch may be confused with the work of an Incurvaria. However, Incurvaria's oviposit within the leaf tissue, using an ovipositor, while Coleophora's deposit the egg exteriorly. The egg of vacciniella is black, and looks like a miniature turban-shaped cake; it is placed at the leaf underside (Dziurzynski, 1958a).

waardplanten: Ericaceae, oligofaag

hostplants: Ericaceae, oligophagous

Andromeda polifolia; Vaccinium myrtillus, uliginosum, vitis-idaea.

Recentelijk vermeld van Andromeda in Lepiforum.de. De beschrijving van de synonieme Coleophora betulaenanae door Klimesch (1958b) was gebaseerd op een groot aantal larven verzameld en uitgekweekt op Betula nana, in verschillende terreinen met Vaccinium-soorten in de ondergroei. Het is moeilijk om dat als xenofagie af te doen.

Recently recorded from Andromeda in Lepiforum.de. The description of the synonymous Coleophora betulaenanae by Klimesch (1958b) was based on a considerable number of larvae collected and bred on Betula nana, in several localities with Vaccinium species in the undergrowth. It is difficult to dispose this off as xenophagy.

fenologie Larven vanaf juli; ze zijn in het najaar volgroeid, overwinteren in de zak en verpoppen zich onmiddellijk na de winter (Hering, 1957a).

phenology Larvae from July; they are full grown in autumn, hibernate in their case, and pupate shortly after winter (Hering, 1957a).

BENELUX

BE waargenomen door Steve Wullaert.

NE waargenomen (Kuchlein & de Vos, 1999a; Baldizzone & van der Wolf, 2000a; Microlepidoptera.nl, 2009).

LUX niet waargenomen (Fauna Europaea, 2009).

BENELUX

BE recorded by Steve Wullaert.

NE recorded (Kuchlein & de Vos, 1999a; Baldizzone & van der Wolf, 2000a; Microlepidoptera.nl, 2009).

LUX not rercorded (Fauna Europaea, 2009).

verspreiding binnen Europa Fennoscandia en Noord-Rusland tot de Pyreneeën en Italië, en van Frankrijk tot Roemenie (Fauna Europaea, 2009).

distribution within Europe From Fennoscandia and northern Russia to the Pyrenees and Italy, and from France to Romania (Fauna Europaea, 2009).

synoniemen Coleophora rhododendriE Hofmnann, 1869; C. betulaenanae Klimesch, 1958.

synonyms Coleophora rhododendriE Hofmnann, 1869; C. betulaenanae Klimesch, 1958.

literatuur

references

Bachmaier (1965a), Baldizzone, Tokár, Z & S Kovács (2004a), Baldizzone & van der Wolf (2000a), Biesenbaum & van der Wolf (1999a), Dziurzynski (1958a), Hering (1957a), Itämies & Tabell (1991a), Kuchlein & Donner (1993a), Klimesch (1958b), Kuchlein & de Vos (1999a), Patzak (1974a), Razowski (1990a), Sønderup (1949a), Toll (1962a).

08/04/2015