Chrysanthemum *, ganzenbloem

fam. Asteraceae

1a vlekmijn => 2

1b gang- of blaasmijn => 6

1c mijn klein, van onbepaalde vorm; oudere larven leven vrij tussen samengesponnen bladeren => 23

1d gallen etc => 100

2a gaatje in de mijn slordig, niet mooi rond; zak slakkenhuisvormig: Apterona helicoidella

2b gaatje zuiver rond; zak min of meer buisvormig => 3

3a buisvormige zijden zak; zak gelig of grijzig => 4

3b schedezak; zak zwart => 5

4a mondhoek ca 30°: C. folllicularis

4b mondhoek 45-60°: Coleophora trochilella

5a zak met enkele diagonaal verlopende ribbels: Coleophora caelebipennella

5b achter de mond enkele dwarse ribbels: Coleophora rectilineella

6a mijn voldiep, doorzichtig; larve met gechitiniseerde kop => 7

6b mijn onder- of bovenzijzig, ondoorzichtig; larve een made => 11

7a mijn begint als gang in bladbasis of hoofdnerf (na mijnwisseling meer blazig en niet gebonden aan nerf of bladbasis); larve pootloos: Orthochaetes insignis en setiger

7b mijnbegin niet geassocieerd met bladbasis of hoofdnerf; larve met borstpoten => 8

8a blazige, geplooide, mijn, die niet gangachtig begint: Scrobipalpa chrysanthemella

8b mijn, in elk geval aan het begin, een duidelijke gang => 9

9a op Leucanthemum pallens, gebergtesoort: Bucculatrix alpina

9b op Leucanthemum vulgare, laaglandsoort => 10

9b van Bucculatrix latviaella is de mijn onbekend, en bestaat er over de waardplant slechts een vermoeden

10a gang draaddun van begin tot eind; oudere larve leeft vrij, maakt dan venstervraat: Bucculatrix nigricomella

10b gang verbreedt zich verderop sterk; larve mineert levenslang: Bucculatrix argentisignella

11a secundaire vraatlijnen duidelijk; mijn een blaas of brede gang => 12

11b geen secundaire vraatlijnen herkenbaar => 14

12a elliptische gelobde blaasmijn, bovenop de hoofdnerf, met een centrale zwarte vlek (frassconcentratie): Trypeta artemisiae

12b brede gang, gecentreerd op hoofd- en zijnerven; frass verspreid, daarom geen centrale zwarte vlek => 13

13a zijtakken van de mijn naar de bladrand toe verbreed: Cornutrypeta spinifrons

13b zijtaken niet distaal verbreed: Trypeta zoe

14a primaire blaasmijn, meestal met verscheidene larven; in kassen: Amauromyza maculosa

14b gangmijn, soms secundaire blaasmijn, met één larve; al dan niet in kassen => 15

15a veervormig vertakte gangmijn, gecentreerd op hoofd- en zijnerven: Liriomyza strigata

15b mijn minder sterk vertakt, niet geassocieerd met de nerven => 16

16a verpopping in de mijn; puparium in een, meestal onderzijdige, poppenwieg: Chromatomyia cf. syngenesiae (maar zie ook Ch ciliata en paraciliata)

16b verpopping buiten de mijn => 17

17a frass in losse korrels => 18

17b frass in sliertjes => 19

18a frasskorrels vrij groot, ver uiteenliggend: Phytomyza leucanthemi

18b frasskorrels klein, dicht opeen: Phytomyza tanaceti

19a hoofdzakelijk op Achillea en Anthemis, maar vermeld van Chrysanthemum coronarium: Liriomyza ptarmicae

19b hoofdzakelijk op kaschrysanten** => 20

20a larve: achterspiraculum met 3 papillen => 21

20b larve: achterspiraculum met ≥ 6 papillen => 22

21a gang sterk gekronkeld, bijna een secundaire blaas: Liriomyza trifolii

21b gang slingert los door het blad: Liriomyza sativae

22a mijn meestal in het basale deel van het blad, vaak in contact met de hoofdnerf, vaak tussen twee zijnerven: Liriomyza huidobrensis

22b mijn op een willekeurig deel van de bladschijf, zijnerven overschrijdend; oudere deel van de gang vaak bovenzijdig: Liriomyza bryoniae

23a larve: pinacula kleurloos (wel is de basis van de setae zelf zwart): Cnephasia incertana

23b pinacula zwart => 24

24a larve: achter/onder de anus een chitineuze kam: Cnephasia asseclana

24b geen anale kam aanwezig: Cnephasia stephensiana

100a Nematoda => 101

100b Acari => 102

100c Coleoptera => 103

100e Diptera => 104

100f Hemiptera => 105

100d Hymenoptera => 106

100g roesten => 107

100h brandschimmels => 108

100i echte en valse meeldauwen => 109

100j andere veroorzakers => 110

101 - Nematoda

101a Anguinidae: Ditylenchus dipsaci

101b Aphelenchoidae: Aphelenchoides fragariae, ritzemabosi

102 - Acari

102a Eriophyidae: Epitrimerus alinae; Paraphytoptus chrysanthemi

105 - Hemiptera

105a Aphididae: Coloradoa tanacetina

105b Asterolecaniidae: Planchonia arabidis

105c Triozidae: ? Craspedolepta flavipennis; Trioza chrysanthemi

108 - brandschimmels

108a Entylomataceae: Entyloma scalianum

109 - echte en valse meeldauwen

109a Erysiphaceae: Euoidium chrysanthemi; Golovinomyces macrocarpus, orontii; Leveillula taurica

109b Peronosporaceae: Bremia lactucae; Peronospora radii

110 - andere veroorzakers

110a Bacteria, Rhizobiaceae: Agrobacterium tumefaciens

110b Fungi, Synchytriaceae: Synchytrium aureum, vulgatum

110c Fungi, Taphrinaceae: Protomycopsis leucanthemi

110d Lepidoptera, Tortricidae: Dichrorampha consortana

* Incl.Dendranthema, Glebionis, Leucanthemum.

** Voor het met zekerheid determineren van deze vier, vaak zeer schadelijke soorten, is een studie van de mannelijke genitalien of een biochemische aanpak noodzakelijk.

Niet in de tabel opgenomen: Liriomyza dendranthemae.

o

Chrysanthemum *, corn marigold, ox-eye daisy, marguerite

fam. Asteraceae

1a fleck mine => 2

1b corridor or blotch mine => 6

1c mine small, of indefinite shape; older larvae live free among spun leaves => 23

1d galls, etc => 100

2a hole in the mine untidy, not neatly circular; case helicoidal: Apterona helicoidella

2b hole precisely circular; case more or less tubular => 3

3a tubular silken case; case yellowish or greyish => 4

3b sheath case; case black => 5

4a mouth angle c. 30°: C. folllicularis

4b mouth angle 45-60°: Coleophora trochilella

5a case with some diagonal ribs: Coleophora caelebipennella

5b case with some transverse ribs, behind the mouth: Coleophora rectilineella

6a mine full depth, transparant; larva with chitinised head => 7

6b mine upper- or lower-surface, opaque; larva a maggot => 11

7a mine begins as a corridor in the leaf base or midrib (after having moved to another location the mine is more blotch-like and not bound to a fixed position); larva without feet: Orthochaetes insignis and setiger

7b initial mine not associated with leaf basis or midrib; larva with thoracic feet => 8

8a inflated blotch with folds, not starting with a gallery: Scrobipalpa chrysanthemella

8b mine, at least in its beginning, a gallery => 9

9a on Leucanthemum pallens, alpine species: Bucculatrix alpina

9b on Leucanthemum vulgare, lowland species => 10

9b the mine of Bucculatrix latviaella is unknown, and its hostplant can only be guessed

10a corridor hair thin form start to end; older larvae live free and cause window feeding: Bucculatrix nigricomella

10b corridor widens considerably; lave mines all its life: Bucculatrix argentisignella

11a secondary feeding lines conspicuous; mine a blotch or a wide corridor => 12

11b no secondary feeding lines apparent => 14

12a elliptic lobed blotch on top of the midrib, with a central black spot (accumulation of frass): Trypeta artemisiae

12b broad gallery, centered over the midrib and lateral veins; frass dispersed, therefore no central black spot => 13

13a side branches of the mine widened towards the leaf margin: Cornutrypeta spinifrons

13b lateral branches distally not widened: Trypeta zoe

14a primary blotch, usually with several larvae; in greenhouses: Amauromyza maculosa

14b corridor, rarely a secondary blotch, with one larva; in greenhouses and outside => 15

15a pinnately branched corridor, positioned over the midrib and secondary veins: Liriomyza strigata

15b mine not pinnate, not associated with the leaf venation => 16

16a pupation in the mine; puparium in a usually lower-surface pupal chamber: Chromatomyia cf. syngenesiae (but see also Ch ciliata and paraciliata)

16b pupation only after the mine has been vacated => 17

17a frass in isolated grains => 18

17b frass in strings => 19

18a frass grains relatively large, widely separated: Phytomyza leucanthemi

18b frass grains small, close together: Phytomyza tanaceti

19a essentially on Achillea ansd Anthemis, but reported from Chrysanthemum coronarium: Liriomyza ptarmicae

19b mainly on greenhouse chrysanthemums** => 20

20a larva: rear spiraculum with 3 papillen => 21

20b larva: rear spiraculum with ≥ 6 papillae => 22

21a corridor densely coiled, almost a secondary blotch: Liriomyza trifolii

21b corridor runs loosely through the lamina: Liriomyza sativae

22a mine usually in the basal half of the leaf, often in contact with the midrib, often between two lateral veins: Liriomyza huidobrensis

22b mine without a preferred position, tresspassing over lateral veins; older parts of the mine often upper-surface: Liriomyza bryoniae

23a larva: pinacula colourless (the bases of the setae themselves are black) : Cnephasia incertana

23b pinacula black => 24

24a larva: behind/below the anus a chitinous comb: Cnephasia asseclana

24b anal comb absent: Cnephasia stephensiana

100a Nematoda => 101

100b Acari => 102

100c Coleoptera => 103

100e Diptera => 104

100f Hemiptera => 105

100d Hymenoptera => 106

100g rust fungi => 107

100h smut fungi => 108

100i powdery and downy mildews => 109

100j other causers => 110

101 - Nematoda

101a Anguinidae: Ditylenchus dipsaci

101b Aphelenchoidae: Aphelenchoides fragariae, ritzemabosi

102 - Acari

102a Eriophyidae: Epitrimerus alinae; Paraphytoptus chrysanthemi

105 - Hemiptera

105a Aphididae: Coloradoa tanacetina

105b Asterolecaniidae: Planchonia arabidis

105c Triozidae: ? Craspedolepta flavipennis; Trioza chrysanthemi

108 - smut fungi

108a Entylomataceae: Entyloma scalianum

109 - powdery and downy mildews

109a Erysiphaceae: Euoidium chrysanthemi; Golovinomyces macrocarpus, orontii; Leveillula taurica

109b Peronosporaceae: Bremia lactucae; Peronospora radii

110 - other causers

110a Bacteria, Rhizobiaceae: Agrobacterium tumefaciens

110b Fungi, Synchytriaceae: Synchytrium aureum, vulgatum

110c Fungi, Taphrinaceae: Protomycopsis leucanthemi

110d Lepidoptera, Tortricidae: Dichrorampha consortana

* Incl. Dendranthema, Glebionis, Leucanthemum.

** For a definite identification of these four, often very noxious, species a study of the male genitalia, or biochemical techniques are necessary.

Not included in the key: Liriomyza dendranthemae.

29/01/2017