Acer, esdoorn

fam. Sapindaceae

1a gangmijn => 2

1b blaas- of vouwmijn, niet eindigend in een uitsnede => 6

1c blaasmijntje, waaruit een bijna even grote uitsnede wordt gemaakt => 25

1d vlekmijn; larve mineert vanuit een transportabele zak: Coleophora badiipennella

1e kleine, voldiepe mijntjes van onbepaalde vorm => 26

1f gallen etc => 100

2a gang ondiep (vaak iriserend, epidermaal): eerste stadia van Phyllonorycter ( => 7) of Caloptilia/Parornix ( => 11)

2b gang (grotendeels) voldiep => 3

3a gang ≤ 1 cm, in nerfoksel; eischaaltje bij begin van de gang iriserend => 4

3b gang ≤ 1 cm, aan de bladrand: Roeslerstammia erxlebella

3c gang > 2 cm; eischaaltje glimmend => 5

4a laagland-soort: Bucculatrix thoracella

4b gebergtesoort, Alpen: Bucculatrix demaryella ssp. castaneae

5a op Acer campestre en platanoides: Stigmella aceris

5b op Acer pseudoplatanus: Stigmella speciosa

6a duidelijke vouwmijn => 7

6b vlakke blaasmijn => 10

7a op Acer campestre, NW Europa: Phyllonorycter acerifoliella

7b op Acer campestre, elders => 8

7c op Acer monspessulanum => 9

7b op Acer platanoides: Phyllonorycter joannisi

7c op Acer pseudoplatanus: Phyllonorycter geniculella

7d on Acer obtusifolium, sempervirens: Phyllonorycter obtusifoliella

8a pop: aan weerszijden van de anus een duidelijk bultje: Phyllonorycter acerifoliella

8b niet zo'n bultje: Phyllonorycter monspessulanella

9a mannelijke pop: voorvleugel met een ruwe sculptuur; vrouwelijke pop: metanotum aan de achterrand met 1+1 putjes: Phyllonorycter fiumella

9b mannelijke pop: voorvleugel glad; vrouwelijke pop: metanotum aan de achterrand zonder putjes: Phyllonorycter monspessulanella

10a mijn < 1 cm, meestal in een nerfoksel; larven groenig of wittig, leven later vrij in omgeslagen of opgerolde bladlob => 11

10b mijn veel groter; larven niet zo bleek => 16

11a larve: pronotum met 2+2 zwarte vlekjes; oudere larve in een omgevouwen bladrand: Parornix carpinella

11b larve: pronotum wit; oudere larve vrijwel altijd in een bladrol => 12

12a pop: pronotum met een dwarse richel die scherpe stekeltjes draagt; bestekeling van abd5 aan voorzijde veel grover dan aan de achterzijde; vooral op Acer pseudoplatanus: Caloptilia rufipennella

12b richel zonder, of met alleen stompe stekeltjes; bestekeling van abd5 homogeen; vooral op Acer campestre => 13

13a pop: pronotum met een mediane verdieping; larve grijsgeel: Caloptilia fribergensis

13b geen mediane verdieping => 14

14a pop: pronotum met een korte dwarse richel, meer naar buiten een zwakke depressie: Caloptilia hemidactylella

14b pop onbekend => 15

15a larve geel (dubieus kenmerk?); op Acer campestre, pseudoplatanus: Caloptilia hauderi

15b larve bleekgroen; verm. alleen op Acer campestre: Caloptilia semifascia

15c verm. alleen op Acer platanoides: Caloptilia jurateae

16a plek van de ovipositie, meestal de spits van een bladlob, bedekt met een glanzend zwart druppeltje verhard secreet: Trachys minutus

16b niet zo'n druppeltje => 17

17a frass korrelig; mijn doorzichtig => 18

17b centrum van de mijn donker door ophoping van teerachtige frass op de bodem; mijn bruin: Cameraria ohridella

18a larve: poten slank, bijna kleurloos; verpopping buiten de mijn => 19

18b poten kort, driehoekig, meestal donkergekleurd; verpopping in een schijfvormige cocon in de mijn => 22

19a mijn bovenzijdig, groenig; glimmend eischaaltje bij begin van de mijn; zomer tot herfst => 20

19b mijn voldiep, transparant; geen eischaaltje te zien; voorjaar => 21

20a mijn klein; frass in een centrale vlek; zomer: Leucoptera aceris

20b mijn groot; frass verspreid; najaar: Leucoptera nieukerkeni

21a op Acer campestre; larve: kop dorsaal met een donkere V : Hinatara nigripes

21b op Acer campestre, platanoides; kop dorsaal zonder tekening: Hinatara recta

21c op Acer monspessulanum, minder vaak pseudoplatanus: Hinatara excisa

22a de cocon valt uit de mijn, een cirkelvormige uitsnede in de bovenepidermis achterlatend => 23

22b de cocon wordt niet uitgesneden, valt tenslotte met het blad af: Heterarthrus leucomela

23a op Acer campestre: Heterarthus wuestneii

23b op Acer platanoides: Heterarthrus flavicollis

23c op Acer obtusifolium: Heterarthrus cypricus

23d op Acer sempervirens: Heterarthrus imbrosensis

23e op Acer pseudoplatanus => 24

24a mijn begint in de top van een bladlob: Heterarthrus aceris

24b mijn begint in het centrum van de bladschijf: Heterarthrus cuneifrons

25a larve met geelbruine kop; mei-juni: Incurvaria pectinea

25b larve met zwarte kop; juli-augustus: Incurvaria oehlmanniella

25c minerend stadium onbekend; Centraal Europa: Vespina slovaciella

26a larve: pinacula kleurloos (wel is de basis van de setae zelf zwart): Cnephasia incertana

26b pinacula zwart: Cnephasia asseclana

100a Nematoda => 101

100b Acari => 102

100c Coleoptera => 103

100e Diptera => 104

100f Hemiptera => 105

100d Hymenoptera => 106

100g roesten => 107

100h branden => 108

100i echte en valse meeldauwen => 109

100j andere veroorzakers => 110

106 - Hymenoptera

106a Cynipidae: Pediaspis aceris

110f Eulophidae: Dichatomus acerinus

109 - echte en valse meeldauwen

109a Erysiphaceae: ? Erysiphe syringae-japonicae; Phyllactinia marissalii; Sawadaea bicornis, tulasnei

110 - andere veroorzakers

110a Bacteria, Rhizobiaceae: Agrobacterium tumefaciens

110b Fungi, Gnomoniaceae: Apiognomonia hystrix

110c Fungi, Nectriaceae: Neonectria coccinea

110d Fungi, Rhytismataceae: Rhytisma acerinum

110e Fungi, Sclerotiniaceae: Cristulariella depraedans

110f Fungi, Taphrinaceae: Taphrina acericola, acerina, polyspora, pseudoplatani

110g Plantae, Santalaceae: Viscum album

Niet in de tabel opgenomen: Caloptilia honoratella.

In de vleugels van de vruchten kunnen korte gangmijntjes gevonden worden van Ectoedemia-soorten (Nepticulidae). Op Acer campestre treedt Ectoedemia louisella op, op A. platanoides Ectoedemia sericopeza, en op A. pseudoplatanus Ectoedemia decentella.

Acer, maple

fam. Sapindaceae

1a corridor mine => 2

1b blotch or tentiform mine, not ending in an excision => 6

1c small blotch, from which eventually an excision is made of almost equal size => 25

1d fleck mine; larva mines from a transportable case: Coleophora badiipennella

1e small, full depth mines of indefinite shape => 26

1f galls, etc => 100

2a corridor shallow (often iridescent, epidermal): very young mines of Phyllonorycter ( => 7) or Caloptilia/Parornix ( => 11)

2b corridor (almost completely) full depth => 3

3a corridor ≤ 1 cm, in a vein axil; egg shell at start of mine iridescent: Bucculatrix thoracella

3b corridor ≤ 1 cm, near the margin of the leaf: Roeslerstammia erxlebella

3c corridor > 2 cm; egg shell shining => 4

4a lowland species: Bucculatrix thoracella

4b mountain species, Alsp: Bucculatrix demaryella ssp. castaneae

5a on Acer campestre and platanoides: Stigmella aceris

5b on Acer pseudoplatanus: Stigmella speciosa

6a inflated tentiform mine => 7

6b flat blotch mine => 10

7a on Acer campestre, NW Europe: Phyllonorycter acerifoliella

7b on Acer campestre, elsewhere => 8

7c on Acer monspessulanum => 9

7d on Acer platanoides: Phyllonorycter joannisi

7e on Acer pseudoplatanus: Phyllonorycter geniculella

7f on Acer obtusifolium, sempervirens: Phyllonorycter obtusifoliella

8a pupa: at either side of the anus a sharp tubercle: Phyllonorycter acerifoliella

8b no such tubercle: Phyllonorycter monspessulanella

9a male pupa: front wing roughly sculptured; female pupa: metanotum with a pair of pits near the caudal margin: Phyllonorycter fiumella

9b male pupa: front wing smooth; female pupa: metanotum without a pair of pits: Phyllonorycter monspessulanella

10a mine < 1 cm, mostly in a vein axil; larva greenish or whitish; older larvae free-living in a down-folded leaf segment or leaf roll => 11

10b mine much larger, larvae not that pale => 16

11a larva: pronotum with 2+2 black spots; older larvae in a downfolded leaf margi: Parornix carpinella

11b larva: pronotum white; older larvae almost always in a leaf roll => 12

12a pupa: pronotum with a transverse ridge, bearing several sharp spines; spinulation of abd5 anteriorly much coarser than posteriorly; mostly on Acer pseudoplatanus: Caloptilia rufipennella

12b ridge without, or with only blunt, spines; spinulation of abd5 homogenous; mainly on Acer campestre => 13

13a pupa: pronotum with e median depression; larva greyish yellow: Caloptilia fribergensis

13b no median depression => 14

14a pupa: pronotum with short transverse ridge, more laterally a shallow despression: Caloptilia hemidactylella

14b pupa unknown => 15

15a larva yellow (reliable?); on Acer campestre, pseudoplatanus: Caloptilia hauderi

15b larva pale green; problably only on Acer campestre: Caloptilia semifascia

15c problably only on Acer platanoides: Caloptilia jurateae

16a oviposition site, mostly at the tip of a leaf lobe, covered by a shining black drop of hardened secretion: Trachys minutus

16b no such drop => 17

17a frass coarsely granular; mine transparant => 18

17b centre of the mine darkend by an accumulation of tar-like frass on the floor; mine brownish: Cameraria ohridella

18a larva: feet slender, colourless; pupaption outside the mine => 19

18b feet short, triangular, generally darkly coloured; pupation in a disk-shaped cocoon within the mine => 22

19a mine upper-surface, greenish; a shining agg shell at the start of the mine => 20

19b mine full depth, transparant; no egg shell visible; spring => 21

20a mine small; frass in a central spot; summer: Leucoptera aceris

20b mine large; frass dispersed; autumn: Leucoptera nieukerkeni

21a on Acer campestre; larva: head dorsally with a dark V: Hinatara nigripes

21b on Acer campestre, platanoides; head dorsally unmarked: Hinatara recta

21c on Acer monspessulanum, less often pseudoplatanus: Hinatara excisa

22a the cocoon falls out of the mine, leaving a circular excision in the upper epidermis => 23

22b the cocoon is not excised, falling finally along with the leaf: Heterarthrus leucomela

23a on Acer campestre: Heterarthus wuestneii

23b on Acer platanoides: Heterarthrus flavicollis

23c on Acer obtusifolium: Heterarthrus cypricus

23d on Acer sempervirens: Heterarthrus imbrosensis

23e on Acer pseudoplatanus => 24

24a mine begins at the tip of a leaf lobe: Heterarthrus aceris

24b mine begins in the centre of the leaf: Heterarthrus cuneifrons

25a larva with yellow-brown head; May-June: Incurvaria pectinea

25b larva with black head; July-August: Incurvaria oehlmanniella

25c mining stage unknown; Central Europe: Vespina slovaciella

26a larva: pinacula colourless (the bases of the setae themselves are black) : Cnephasia incertana

26b pinacula black: Cnephasia asseclana

100a Nematoda => 101

100b Acari => 102

100c Coleoptera => 103

100e Diptera => 104

100f Hemiptera => 105

100d Hymenoptera => 106

100g rust fungi => 107

100h smut fungi => 108

100i powdery and downy mildews => 109

100j other causers => 110

106 - Hymenoptera

106a Cynipidae: Pediaspis aceris

110f Eulophidae: Dichatomus acerinus

109 - powdery and downy mildews

109a Erysiphaceae: ? Erysiphe syringae-japonicae; Phyllactinia marissalii; Sawadaea bicornis, tulasnei

110 - other causers

110a Bacteria, Rhizobiaceae: Agrobacterium tumefaciens

110b Fungi, Gnomoniaceae: Apiognomonia hystrix

110c Fungi, Nectriaceae: Neonectria coccinea

110d Fungi, Rhytismataceae: Rhytisma acerinum

110e Fungi, Sclerotiniaceae: Cristulariella depraedans

110f Fungi, Taphrinaceae: Taphrina acericola, acerina, polyspora, pseudoplatani

110g Plantae, Santalaceae: Viscum album

Not included in the key: Caloptilia honoratella.

In the wings of the fruits (samaras) short corridors may be found, made by Ectoedemia-species (Nepticulidae). On Acer campestre lives Ectoedemia louisella , on A. platanoides Ectoedemia sericopeza, and on A. pseudoplatanus Ectoedemia decentella.

26/02/2017