Ditylenchus dipsaci Kuhn, 1857
stengelaaltje
op talloze kruidachtige planten

Muscari armeniacum, Haaren (NB), 31.iii.2024 © Jeanine & Rob Wolfs

vergalde planten

normale en vergalde bloeiwijze

doorsnede

Leontodon hispidus. Loenen (Ge), 3.vi.2020 © Arnold Grosscurt: gezonde en vergalde bloemsteel
Hirschfeldia incana. Griekenland, Kreta © Paul Fontaine; determinatie cf!
Saponaria officinalis, België, Antwerpen © Chris Snyers
Veronica arvensis, België, prov. Henegouwen, Vaulx-le-Tournai © Sébastien Carbonnelle
gal
Het aaltje voedt zich met het parenchym van alle delen van de plant. De stengels zijn verkort en verdikt; geen galkamers. De stengels en bladen hebben sponzige zwellingen en vertonen groeistoornissen. De bloeiwijze is verkommerd. Bij doorsnijden zijn aaltjes zichtbaar, vooral door een stukje van de gal in water uit te pluizen; ze zijn 1 tot 2 mm lang. Er wordt een aantal ‘rassen’ onderscheiden, elk met een eigen waardplant-spectrum. Een vorm met relatief grote aaltjes is beschreven als Ditylenchus gigas Vovlas, Troccoli, Palomares-Rius, etc., 2011.
waardplanten
zeer polyfaag op kruiden
Aethusa cynapium; Agrostemma githago; Agrostis stolonifera; Allium ampeloprasum, aascalonicum, cepa, proliferum, sativum, schoenoprasum, vineale; Amaryllis; Amberboa moschata; Anagallis arvensis; Anemone coronaria, “japonica”; Angelica archangelica; Anthoxanthum odoratum; Anthriscus sylvestris; Anthyllis vulneraria; Apera spica-venti; Apium graveolens; Arabidopsis thaliana; Arabis alpina subsp. caucasica, hirsuta; Arenaria serpyllifolia; Argentina anserina; Armoracia rusticana; Arnoseris minima; Arrhenatherum elatius & subsp. bulbosum; Artemisia campestris; “Aster”; Atriplex hortensis, patula; Aubrieta deltoidea; Avena fatua, sativa; Bellevalia; Bellis; Brassica napus; Callistephus chinensis; Camassia; Camelina microcarpa, sativa; Campanula carpatica; Cannabis sativa; Capsella bursa-pastoris; Capsicum annuum; Cardamine hirsuta, pratensis; Cardaria draba; Carduus crispus; Carlina vulgaris; Carum carvi, verticillatum; Cerastium arvense, fontanum subsp. vulgare, semidecandrum; Chamerion angustifolium; Chelone glabra; Chenopodium album, foliosum; Cichorium intybus;Cirsium arvense, oleraceum, tataricum; Colchicum autumnale; Convolvulus arvensis Crepis biennis, capillaris, foetida & subsp. rhoeadifolia, leontodontoides, paludosa, tectorum, vesicaria subsp. taraxacifolia; Cyanus segetum; Crocus; Cucumis melo, sativus; Cyrtanthus; Dactylis glomerata; Daucus carota; Delphinium; Dianthus barbatus, caryophyllus, chinensis; Digitalis purpurea; Dipsacus fullonum, sativus; Echinochloa crus-galli; Eplobium palustre; Erigeron canadensis; Erodium cicutarium; Erysimum bicolor, cheiri, x marshallii; Fagopyrum esculentum; Falcaria vulgaris; Fallopia convolvulus, dumetorum; Festuca; Fragaria; Fumaria officinalis; Gagea pratensis; Galanthus nivalis; Galeopsis angustifola, ladanum, speciosa, tetrahit; Galinsoga parviflora; Galium apaprine; Geranium dissectum, molle; Gladiolus; Gnaphalium uliginosum; Helianthus annuus, tuberosus; Hepatica nobilis; Hieracium prenanthoides; Hippeastrum; Hirschfeldia incana; Holcus lanatus; Hordeum vulgare; Hyacinthoides hispanica; Hyacinthus; Hydrangea macrophylla; Hymenocallis; Hyoscyamus aureus, niger; Hypochaeris maculata, radicata Iris; Isatis tinctoria; Ismene; Juncus bufonius; Kickxia spuria; Knautia arvensis; Koeleria pyramidata; Lactuca serriola; Lamium amplexicaule, purpureum; Lathyrus odoratus; Leontodon hispidus & subsp. hastilis, incanus; Lepidium coronopus; Leucanthemum maximum, vulgare; Leucojum; Linaria arvensis; Linum tenuifolium, usitatissimum; Lipandra polysperma; Lolium perenne, multiflorum; Lupinus angustifolius, luteus; Lycopersicon esculentum; Lycopsis arvensis; Lycoris; Lysimachia punctata, vulgaris; Medicago lupulina, sativa; Melampyrum arvense; Melilotus albus, officinalis; Mentha arvensis, pulegium; Mercurialis; Muscari armeniacum, botryoides; Myosotis arvensis, micrantha; Myosurus minimus; Narcissus poeticus subsp. radiiflorus; Nerine; Nicotiana tabacum; Ochlopoa annua; Odontites; Oenothera biennis; Onobrychis viciifolia; Ornithogalum candicans; Ornithopus perpusillus, sativus; Panicum miliaceum; Papaver dubium, rhoeas, setigerum; Pastinaca sativa; Penstemon barbatus, eatonii, fruticosus, gentianoides, hartwegii; Persicaria dubia, lapathifolia, maculosa, minor; Petroselinum crispum; Phacelia tanacetifolia; Phaseolus vulgaris; Phleum pratense; Phlox amoena, paniculata; Picris hieracioides; Pilosella cymosa, officinarum; Pisum sativum; Plantago cornutii, holosteum, lanceolata, major, maritima, media; Poa trivialis; Polygonum aviculare; Primula veris; Puschkinia; Ranunculus acris, arvensis, auricomus, bulbosus, repens, sceleratus; Raphanus raphanistrum, sativus; Rheum rhabarbarum, rhaponticum; Rhinanthus angustifolius; Rumex acetosa, acetosella, crispus; Saponaria ocymoides, officinalis; Satureja hortensis; Saussurea alpina; Saxifraga umbrosa; Scilla bifolia, sibirica; Scorzonera hispanica; Scorzoneroides autumnalis, pyrenaica; Scrophularia nodosa, umbrosa; Secale cereale; Senecio vulgaris; Silene armeria, bupleuroides, coelirosa, gallica, italica, latifolia, noctiflora, nutans, reichenbachii, viridiflora; Sinapis alba, arvensis; Solanum tuberosum; Solidago canadensis; Sonchus asper, arvensis, bulbosus, oleraceus; Spergula arvensis, morisonii, pentandra; Spinacia oleracea; Sprekelia; Stachys arvensis, palustris, setifera; Stellaria media; Sternbergia; Tagetes patula; Tanacetum cinerariifolium, vulgare; Taraxacum officinale; Thlaspi; Tragopogon pratensis; Trifolium arvense, campestre, dubium, hybridum, incarnatum, medium, pratense, repens; Triglochin maritima, palustris; Trigonella foenum-graecum; Tripleurospermum inodorum; Triteleia; Triticum aestivum; Tropaeolum majus; Tulipa; Urtica urens; Valeriana officinalis; Valerianella locusta; Veronica agrestis, arvensis, chamaedrys, hederifolia, opaca, peregrina, praecox, serpyllifolia, spicata; Vicia cracca, faba, hirsuta, pannonica, sativa, tetrasperma, villosa; Viola arvensis, tricolor, x wittrockiana; Vitis vinifera; Zea mays.
opmerkingen
Als het voedsel op raakt kunnen de aaltjes naar het oppervak migreren. Onder geschikte omstandigheden kunnen ze dan indrogen en vormen dan “aaltjeswol”, waarbij ze gemakkelijk door de wind en regen kunnen worden verspreid. De soort veroorzaakt grote problemen in de bloembollen-cultuur (Buschgens, Dees ea, Tenente).
synoniemen
Anguillulina dipsaci; Ditylenchus phloxidis Kirjanova, 1951; Tylenchus devastatrix (Kühn) Oerley; Tylenchus hyacinthi Prillieux, 1881; Tylenchus havensteini Kühn, 1881.
literatuur
Béguinot (2002h, 2012a), Bellmann (2012a), Bongers (1988a), Buhr (1964b, 1965a), Buschgens (2018a), Coulianos & Holmåsen (1991a), Dauphin & Aniotsbehere (1997a), Dees, Vreeburg & van Doorn (2011a), Diagnostic protocols for regulated pests (2018a), Flores Pedauye, Melero Vara & Pallás Benet (2010a), Franklin (1950a), Grosscurt (2017a), Houard (1908a, 1909a), Koops (2013a), Melgarejo Nárdiz, García-Jiménez, Jordá Gutiérrez ao (2010a), Ortuño & Oros (2002a), Redfern & Shirley (2011a), Roskam (2009a, 2019a), Tavares (1905b [“devastator”]), Tenente (1996a), Tomasi (2012a, 2014a), Vovlas, Troccoli, Palomares-Rius, ao (2011a).