Plantparasieten van Europa

bladmineerders, gallen en schimmels

Pseudococcyx turionella

Pseudococcyx turionella (Linnaeus, 1758)

gewone dennenknopmot

op Abies, Pinus

Pseudococcyx turionella: egg

ei (uit Koehler)

Pseudococcyx turionella: damage on Pinus sylvestris

Pinus sylvestris, Deurne NB, Stippelbergen © Arnold Grosscurt

Pseudococcyx turionella: damage on Pinus sylvestris

zich ontwikkelende zijknoppen

Pseudococcyx turionella: damage on Pinus sylvestris

boorgang

parasiet

Ovipositie solitair op een naald. De jong larve mineert een tweetal juist uit de knop brekende naalden geheel uit. De latere larve boort zich vanuit de basis binnen in een eindknop. Deze sterft af, waardoor eronder gelegen zijknoppen tot ontwikkeling komen.

synoniemen

Blastesthia, Evetria, turionella; Coccyx, Evetria turionana (Haworth, 1811).

opmerkingen

In de gallenliteratuur worden misvormingen als afgebeeld toegeschreven aan de (gewone, in de bosbouw als schadelijk geldende) soort Rhyacionia buoliana. In feite leven echter de larven van een aantal tortriciden als boorder in knoppen en jonge scheuten bij dennen, en veroorzaken daar vergelijkbare schadebeelden. Van een aantal van de minder gewone soorten zijn onvoldoende biologische details bekend, maar in elk geval moet de eveneens algemene P. turionella als mogelijke veroorzaker worden meegenomen. De larve van buoliana maakt een boorgang die van de basis van een scheut naar boven loopt; de scheut kromt zich daardoor (“posthoorn-scheut”); wanneer dit de hoofdas betreft ontstaat een blijvende bocht in de stam. De larve van turionella vreet een eindknop uit, en boort zich vandaar nog een stukje naar beneden. Zijknoppen rondom de dode eindknop krijgen nu de gelegenheid om uit te lopen, waardoor een meervoudig gaffel van de tak ontstaat.

literatuur

Bradley, Tremewan & Smith (1979a), Buhr (1965a), Disqué (1905a), Huisman, Koster, van Nieukerken & Ulenberg (2004a), Koehler (1963a), Kuchlein, Gielis, Huisman, ao (1988a), Redfern & Shirley (2011a), Roskam (2009a), Schimitschek (1955a), Schütze (1931a), Swatschek (1958a), Schwerdtfeger (1981a).

Laatste bewerking 18.ii.2020