Plantparasieten van Europa

bladmineerders, gallen en schimmels

Phyllocnistis unipunctella

Phyllocnistis unipunctella (Stephens, 1834)

eenstipslakkenspoormot

op Populus

Phyllocnistis unipunctella: mine op Populus nigra

Populus nigra, Hongarije, Budapest © László Érsek

Phyllocnistis unipunctella: larva in the mine

larve in de mijn

Phyllocnistis unipunctella: larva

larve, ventraal

Phyllocnistis unipunctella mine

Populus x canadensis, Nieuwendam

Phyllocnistis unipunctella cocoon

Populus nigra cv. ‘Italica, België, prov. Luik, Sclessin: de cocon, die altijd aan de bladrand ligt © Jean-Yves Baugnée

Phyllocnistis unipunctella larva in the mine

Populus nigra cv. ‘Italica, België, Luik: de larven zitten in de mijn niet zelden in de volle zon, met geen andere bescherming dan de cuticula van het blad © Jean-Yves Baugnée

mijn

Zeer lange, brede, epidermale gangmijn die zich in dichte lussen over de bladbovenzijde kronkelt zonder zichzelf te oversnijden. Frass in een continue middenlijn, maar uiterst vaag. De mijn eindigt bij de bladrand, waar een kleine verwijding wordt gemaakt, en waaroverheen zich de bladrand een stukje omvouwt, door spinsel waarmee de wand wordt bekleed en dat al opdrogend krimpt en de mijn samentrekt. Hierin heeft de verpopping plaats.

De mijn doet sterk denken aan het verdroogde slijmspoor van een slak, wat hem de Nederlandse naam “slakkenspoormijn” heeft bezorgd.

waardplanten

Salicaceae, monofaag

Populus balsamifera, x canadensis, carolinensis, euphratica, gileadensis, nigra & cv. ‘Italica’, simonii, suaveolens, trichocarpa.

Vermeldingen van P. alba berusten vermoedelijk op verwarring met Phyllocnistis xenia; vermeldingen van P. tremula hebben misschien betrekking op Ph. labyrinthella.

fenologie

Voorheen, tot misschien de eeuw-wisseling, waren er twee generaties, met larven in juni-juli en augustus-september (Emmet,1985b). Tegenwoordig zijn er tenminste drie, de eerste al in april; zie opmerking hieronder.

BENELUX

BE waargenomen (Phegea, 2009).
NE waargenomen (Kuchlein & de Vos, 1999a; Microlepidoptera.nl, 2009).
LUX waargenomen (Fauna Europaea, 2009).

verspreiding binnen Europa

Geheel Europa (Bond, 2001a; Fauna Europaea, 2009).

larve

pop

synoniemen

Phyllocnistis suffusella (Zeller, 1847).

parasitoïden, predatoren

Aprostocetus balasi.

opmerkingen

uit recent onderzoek is gebleken dat er twee typen larven zijn. Die van het eerste type mineren al in april, overwegend aan de onderzijde van de bladeren; deze larven hebben in het derde stadium geen donkere vlek op het pronotum. De larven van de daarop volgende twee generaties mineren op de bovenzijde van het blad; bij deze larven is de prothoracale plaat wel donker gepigmenteerd (Jordan, Langmaid & Doorenweerd, 2016a).

literatuur

Abras, Fassotte, Chandelier & Cavelier (2008a), Amsel & Hering (1931a), Arru (1996a), Bengtsson & Johansson (2011a), Bond (2001a), Braggion (2013a), Buhr (1935b, 1936a, 1964a), Buszko (1981a, 1992b), Charles, Nef, Allegro, ao (2014a), Corley, Maravalhas & Passos de Carvalho (2006a), Corley, Rosete, Gonçalves ao (2016a), Csóka (2003a), Delplanque (1998a), Deutsch (2017a), Deutschmann (2008a), Drăghia (1968a, 1971a, 1972a, 1974a), Emmet (1985b), van Frankenhuyzen & Freriks (1969a), van Frankenhuyzen & Houtman (1972a), van Frankenhuyzen Houtman & Kabos (1982a), Grandi (1931a, 1933a), Haase (1942a), Hartig (1939a), Hering (1923a, 1930b, 1957a), Huber (1969a), Huemer (1986b), Jaworski (2009a), Jordan, Langmaid & Doorenweerd (2016a), Kasy (1965a), Klimesch (1950c, 1957a), Kollár (2007a), Kollár & Hrubík (2009a), Kuchlein & Donner (1993a), Kuchlein & de Vos (1999a), Kvičala (1938a), A & Z Laštůvka (2011a), Lhomme (1934d), Lüders (1990a), Maček (1999a), Martynova (1955a), Matošević, Pernek, Dubravac & Barić (2009a), Parenti & Varalda (2000a), Patočka (2001a), Patočka & Turčáni (2005a), De Prins (1998a, 2016a), Robbins (1991a), Sakaltaş Ariyak & Tüzün (2014a), Schmid (2019a), Schütze (1931a), Sefrová (2005a), Skala (1951a), Sønderup (1949a), Stammer (2016a), Starý (1930a), Szőcs (1977a, 1978a, 1981a), Ureche (2010a), van Wielink (2020a), Zoerner (1969a).

Laatste bewerking 26.v.2022